Aanpak vol stroomnet Utrecht levert eerste ruimte op, situatie in westelijk deel provincie blijft kritiek

De maatregelen tegen het volle stroomnet in Utrecht leveren voor het eerst ruimte op voor nieuwe aansluitingen. In de gebieden rond Amersfoort en Veenendaal komt volgens de huidige inzichten respectievelijk 5 en 32 MW beschikbaar. In het westelijke deel van de provincie Utrecht blijft de situatie echter kritiek en kan nog geen nieuwe capaciteit worden vrijgegeven. Dat blijkt uit het Bestuurlijk Overleg tussen ministerie, TenneT en de netbeheerders van vandaag. Iedere zes maanden wordt opnieuw bekeken hoeveel ruimte veilig en verantwoord beschikbaar kan worden gesteld voor nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet. Over de uitkomsten van het overleg heeft het ministerie van EZK ook de Tweede Kamer geïnformeerd via een Kamerbrief.  

Maatregelen beginnen effect te krijgen
In april kondigden het Rijk, TenneT en de regionale netbeheerders aan dat aanvullende maatregelen nodig zijn om het net in het gebied Flevopolder, Gelderland, Utrecht (FGU) veilig en stabiel te houden en ruimte te maken voor nieuwe aansluitingen. TenneT heeft Stedin specifiek gevraagd dit voor de provincie Utrecht te doen. Daarvoor werkt Stedin, samen met provincie, gemeenten en marktpartijen, aan een breed pakket maatregelen om de situatie te verbeteren. Naast het versnellen van belangrijke netuitbreidingen, waaronder Utrecht-Noord en Breukelen-Kortrijk worden al concrete resultaten geboekt met: 

• Flexibel benutten van het stroomnet door meer contracten met bedrijven om minder stroom te gebruiken op piekmomenten;
• Een bredere inzet van flexibele opwek, opslag en noodaggregaten (gas en batterijen);
• Flexibiliteitsafspraken en financiële prikkels voor huishoudens om slimme apparaten zoals laadpalen, warmtepompen en thuisbatterijen bij te laten dragen aan het efficiënter benutten van het elektriciteitsnet. Door deze flexibele capaciteit in te zetten, ontstaat ruimte op het net (Aanpak Megaflex);
• Netbewuste nieuwbouw krijgt ook in de provincie Utrecht steeds meer aandacht;
• Het elektriciteitsnet binnen de veiligheidsgrenzen intensiever benutten, zodat extra capaciteit beschikbaar kan komen. 
  
  

Een ander concreet resultaat is dat er duidelijkheid is gekomen voor een groot deel van de woningbouwplannen in Utrecht. In de provincie Utrecht kan circa 95% van de aangemelde woningen die voor 1 april 2029 starten met de bouw worden aangesloten op het net. 

Hoe is de situatie qua capaciteit in Utrecht?
Door de maatregelen ontstaat er vanaf 1 januari 2027 meer perspectief op ruimte in enkele congestiegebieden. Voor de provincie Utrecht verschilt de situatie per gebied. 

• Gebied 1A, rondom de stad Utrecht tussen Woerden, de Ronde Venen, Zeist en Houten: hier zijn nog onvoldoende maatregelen operationeel. Daarom kan op dit moment nog geen nieuwe capaciteit worden vrijgegeven.
• Gebied 1B, rondom Amersfoort en Soest en Zuidelijk Flevoland: de ingezette maatregelen leveren enige ruimte op. Volgens de huidige uitkomsten is er 5 MW ruimte om capaciteit vrij te geven. Daarmee kunnen alle partijen met maatschappelijke prioriteit die op dit moment op de wachtrij staan in dit gebied, worden aangesloten.
• Gebied 2, Veenendaal en omstreken (en in Gelderland het gebied rondom Dodewaard): de ingezette maatregelen leveren resultaat op. Volgens de huidige uitkomsten ontstaat 32 MW ruimte om capaciteit vrij te geven.

Waar capaciteit beschikbaar komt, krijgen maatschappelijk belangrijke voorzieningen voorrang volgens het prioriteringskader van de ACM. 

Extra maatregelen voor komende winter
De genoemde ruimte die we vanaf begin 2027 kunnen toewijzen, biedt voor de komende winter nog geen oplossing en betekent ook niet dat de kwetsbaarheid van het net verdwenen is. Vooral op de koudste dagen bestaat de kans op overbelasting op het stroomnet. TenneT, Stedin en Liander bereiden daarom tijdelijke extra stroomvoorzieningen voor bij station Houten-Oost en in Almere. Dit noodvermogen fungeert als een tijdelijke verzekering totdat andere maatregelen uit de crisisaanpak voldoende effect hebben of structurele uitbreidingen van het elektriciteitsnet zijn gerealiseerd. De maatregel wordt ondersteund door het Rijk, de provincies en de gemeenten.  

Stedin bereidt ook samen met Rijk en provincie aanvullende preventieve maatregelen voor mocht door een strenge winter het net nog zwaarder belast worden. Naast afspraken over het afschakelen bij noodsituaties, bereiden we communicatiemiddelen voor om inwoners bij dreigende overbelasting via regionale en sociale media gericht op te roepen tijdelijk minder elektriciteit te gebruiken. Op die manier kan het risico op lokale stroomuitval zoveel mogelijk worden voorkomen. 

Alle genoemde maatregelen laten zien dat effect heeft, maar ook dat meer tempo noodzakelijk blijft. Nog niet alle benodigde flexibiliteit is beschikbaar en cruciale uitbreidingen van het elektriciteitsnet moeten nog worden gerealiseerd. In april 2027 wordt daarom opnieuw gekeken naar de situatie, met 1 juli 2027 als volgend moment waarop nieuwe capaciteit kan worden vrijgegeven.